Beleggen op gevoel? Waarom dat vaak een slecht idee is

Beleggen kan een emotionele achtbaan zijn. Wie herinnert zich niet de paniek tijdens de kredietcrisis, of recenter nog de rollercoaster van 2020 toen corona plotseling de wereld op slot gooide? Koersen doken omlaag, nieuwsmedia sloegen op tilt en talloze particuliere beleggers verkochten halsoverkop hun aandelen. Pas maanden later bleek: wie rustig was blijven zitten, had achteraf forse winsten kunnen boeken.

Waarom gedragen we ons dan toch zo irrationeel als het om geld gaat? En waarom lijken professionele vermogensbeheerders hier veel minder last van te hebben?

De emotionele valkuilen van de particuliere belegger

Laten we eerlijk zijn: geld raakt iets in ons. Het vertegenwoordigt zekerheid, toekomst, dromen. Geen wonder dat beleggers soms reageren alsof ze op de vlucht zijn voor een sabeltandtijger, zodra de beurs een dipje vertoont. Angst, hebzucht, hoop en spijt spelen allemaal een rol in ons beleggingsgedrag. Psychologen noemen dit behavioral finance: de studie van hoe gedrag en emoties onze financiële beslissingen beïnvloeden.

Een bekend voorbeeld van zo’n emotionele valkuil is loss aversion – de neiging om verlies veel zwaarder te voelen dan winst. Het gevolg? We houden vast aan verlieslatende beleggingen in de hoop dat ze ‘ooit’ weer stijgen. Of erger: we verkopen onze winstgevende beleggingen te snel, uit angst dat de winst weer verdwijnt.

Ook kuddegedrag is een klassieker. Als iedereen bitcoin koopt, dan zal het toch wel goed zijn? Totdat de bubbel knapt, natuurlijk. Wie zich laat meeslepen door hypes en paniek, maakt vaak verkeerde beslissingen op het verkeerde moment.

Waarom vermogensbeheerders het anders doen

In tegenstelling tot veel particuliere beleggers nemen professionele vermogensbeheerders hun beslissingen zelden op basis van onderbuikgevoel. Zij volgen een zorgvuldig opgesteld beleggingsbeleid. Dat is geen strak keurslijf, maar wel een kompas dat richting geeft, juist als de beurs in woelig vaarwater komt.

Zo’n beleid bevat onder andere:

– Duidelijke doelen: Wat is het beoogde rendement? Welke risico’s zijn acceptabel?
– Strategische asset-allocatie: Hoe wordt het vermogen verdeeld over aandelen, obligaties, vastgoed, etc.?
– Rebalancing-regels: Wanneer en hoe wordt er bijgestuurd?
– Langetermijnvisie: Geen paniek bij korte-termijnschommelingen.

Omdat beslissingen voortkomen uit een vooraf bepaald plan, blijven vermogensbeheerders meestal koel, ook als de markt dat niet is. Natuurlijk voelen zij ook emoties – het zijn tenslotte mensen – maar hun beleid voorkomt dat die emoties de overhand krijgen.

Een les uit het verleden: de dotcom-zeepbel

Laten we een stap terug doen in de tijd, naar het einde van de jaren ’90. De dotcom-hype was op zijn hoogtepunt. Internetbedrijven schoten als paddenstoelen uit de grond en iedereen – van taxichauffeurs tot huisvrouwen – kocht aandelen met “.com” in de naam. De Nasdaq steeg in een paar jaar tijd met honderden procenten.

Particuliere beleggers sprongen massaal op de trein, vaak zonder echt te begrijpen waarin ze investeerden. Totdat in 2000 de zeepbel barstte. Miljarden aan waarde gingen in rook op. Vele kleine beleggers verloren hun spaargeld. Professionele beleggers en vermogensbeheerders? Die hadden doorgaans een gespreide portefeuille en een rationele allocatie. Natuurlijk leden ook zij verliezen, maar veel minder dramatisch. En belangrijker nog: ze bleven belegd en herstelden sneller.

Gedisciplineerd beleggen werkt

Uit onderzoek blijkt keer op keer dat particuliere beleggers gemiddeld slechter presteren dan de markt. Volgens cijfers van het Amerikaanse onderzoeksbureau DALBAR (A buy-and-hold strategy can serve investors well) behalen particuliere beleggers structureel lagere rendementen dan bijvoorbeeld de S&P 500, simpelweg omdat ze te vaak op het verkeerde moment in- en uitstappen.

Vermogensbeheerders daarentegen hanteren een gedisciplineerde aanpak. Ze stappen niet uit bij de eerste de beste correctie, maar herbeoordelen rationeel de situatie. Is er sprake van een structureel risico of slechts ruis? Past de huidige marktomstandigheid nog binnen het beleggingsbeleid? Zo ja, dan is er geen reden tot paniek. En als de markt sterk beweegt, wordt dat juist gebruikt om te herbalanceren: goedkoop bijkopen waar het goedkoop is geworden, en winst nemen waar nodig.

Wat kun je hiervan leren als particuliere belegger?

1. Stel een plan op: Wat is je beleggingsdoel en wat is je risicotolerantie? Een vermogensbeheerder kan je hierbij helpen.
2. Diversifieer: Zet niet alles op één paard. Spreid je beleggingen over verschillende sectoren en regio’s. Ook hierbij is een vermogensbeheerder je beste raadgever.
3. Beleg met de lange termijn in gedachten: Tijd is je vriend, als je het goed aanpakt. Een vermogensbeheerder zal je dat heel goed kunnen uitleggen.
4. Laat emoties niet de baas zijn: Een daling is geen ramp, maar een kans om je plan te toetsen.
5. Overweeg professionele hulp: Een vermogensbeheerder kan helpen om je rust te bewaren, vooral op cruciale momenten, zoals we ook nu weer meemaken nu Amerika intervenieert in het Israëlisch-Iraanse conflict.

Tot slot

Beleggen is niet moeilijk. Maar wél lastig. Vooral omdat de grootste tegenstander vaak niet de markt is, maar jijzelf. Emoties zijn menselijk, maar zelden een goede raadgever in de financiële wereld. Wie zijn beleggingsbeslissingen baseert op ratio, beleid en discipline, vergroot de kans op succes aanzienlijk.

Dus de volgende keer dat de beurs keldert, adem diep in, kijk niet naar het nieuws – en vooral: laat je beleggingen aan een vermogensbeheerder over.