Wie de kranten openslaat of het financiële nieuws volgt, kan er niet omheen: bitcoin blijft de gemoederen bezighouden. De spectaculaire koersstijgingen van de afgelopen jaren roepen vaak de vergelijking op met een beroemd hoofdstuk uit onze eigen geschiedenis: de tulpenbollenmanie van de 17e eeuw. Is bitcoin de moderne variant van een eeuwenoude zeepbel, of zit er meer achter?

In de jaren 1630 veranderde een bloembol in een speculatief beleggingsobject. Vooral zeldzame variëteiten werden voor astronomische bedragen verhandeld. Niet omdat men zoveel waarde hechtte aan de bloem zelf, maar omdat iedereen verwachtte dat de prijs nog verder zou stijgen. Het gevolg: een markt die volledig op sentiment dreef en uiteindelijk ineenstortte toen het vertrouwen wegviel.

De dynamiek vertoont opvallende gelijkenissen met bitcoin. De koper vertrouwt erop dat er later iemand is die er nóg meer voor wil betalen. Dat zorgt voor forse prijsschommelingen, die eerder regel dan uitzondering zijn. Koersen bewegen in korte tijd tientallen procenten, vaak gedreven door verwachtingen en emoties. Net als in de 17e eeuw speelt publieke aandacht een grote rol. Waar men toen in koffiehuizen sprak over wonderbaarlijke prijzen, zorgen vandaag sociale media en nieuwszenders voor een onafgebroken stroom van verhalen en meningen.

Bovendien zien we dezelfde kwetsbaarheid: zodra het sentiment omslaat, kan de koers net zo snel dalen als hij is gestegen. Bitcoin heeft meerdere malen forse correcties doorgemaakt, waarin beleggers pijnlijk herinnerd werden aan het speculatieve karakter van deze markt.

Toch is bitcoin niet simpelweg een moderne tulp. Achter de munt schuilt blockchain-technologie, die mogelijkheden biedt voor digitale betalingen, financiële inclusie en grensoverschrijdende transacties. Ook kent bitcoin een ingebouwde schaarste: er zullen nooit meer dan 21 miljoen munten in omloop komen. Tulpen konden daarentegen eenvoudig vermeerderd worden.

Een ander verschil zit in de houdbaarheid. De tulpenmanie duurde slechts enkele jaren; daarna verdween het verschijnsel even snel als het gekomen was. Bitcoin bestaat inmiddels meer dan vijftien jaar en heeft een wereldwijde infrastructuur opgebouwd van beurzen, bewaaroplossingen en zelfs institutionele beleggers. Dat maakt het fenomeen robuuster, ook al blijft de volatiliteit groot.

Wat leren we hiervan? Dat markten gevoelig zijn voor massapsychologie en dat euforie en angst vaak een grotere rol spelen dan rationele afwegingen. Wie in korte tijd hoge winsten ziet, loopt ook het risico op diepe verliezen. Voorzichtigheid en discipline zijn daarom essentieel.

Bitcoin heeft zonder twijfel technologische potentie. Maar als belegging blijft het vooral speculatie: grillig, emotiegedreven en onvoorspelbaar. Een portefeuille die moet zorgen voor rust en groei heeft daar niets aan.

Misschien schrijft men over vijftig jaar over de “bitcoinmanie” zoals wij nu over tulpen spreken. Misschien ook niet. Maar één ding is zeker: wie zich blindstaart op de hype van het moment, loopt het risico dat de geschiedenis zich meedogenloos herhaalt. Dat kun je je als vermogensbeheerder niet permitteren.